Μαύρες θάλασσες

Τα καλοκαίρια αφήνουν αναμμένα κεριά

στις αναπνοές των λυπημένων.

Ζέστη πουλιών που θα επιστρέψουν.

Και δεν θα ξέρουμε τι να τους πούμε.

Με το παγωμένο αίμα

με τα σπασμένα φτερά

αγαπημένων

αυτόχειρων ποιητών

νεκρών πεζογράφων.

Μην αργείτε,

μαύρες θάλασσες

Λευκά πουλιά της ησυχίας.

Μεγαλώνω. 

Αρχίζουν τα σχολεία

Δε λέει να αρχίσει αυτός ο Σεπτέμβρης. Θα προτιμούσα να ήμουν στο στρατό, έλεγα αστειευόμενη, κάποιος να με πάρει με το ζόρι και να με βάλει σε μία καταναγκαστική εργασία. Να μου τον αρχίσουν οι άλλοι αυτόν τον Σεπτέμβρη. Από πού να την αρχίσεις αυτή τη ζωή; Τι να ’χει σημασία; Και χθες βρέθηκα να ακούω ιστορίες για το στρατό. Για τουαλέτες που χρησιμοποιούν 250 άτομα και καθαρίζονται από έναν με ένα καπάκι χλωρίνης. Και να μιλούν για ανοργανωσιά. Θυμάμαι τα Άσυλα του Goffmann. Ο στόχος των κλειστών ιδρυμάτων είναι να χάνεις το πρόσωπό σου. Την αξιοπρέπειά σου. Με κάθετί που κάνεις να νιώθεις λιγότερο άνθρωπος. Όταν σου παίρνουν τα ρούχα, όταν σου δίνουν πιο μεγάλα παπούτσια από το νούμερό σου, όταν σου στερούν την οδοντόκρεμα, όταν τρως τόσο, ώστε ποτέ να μη χορτάσεις αρκετά. Το υλικό είναι τόσο πνευματικό, σκέφτομαι. Όπως το βλέμμα του άλλου. Σου το παίρνει ή στο δίνει. Κι ας ξέρεις ότι σε έχει στην καρδιά του, θες και το βλέμμα για να νιώσεις άνθρωπος. Το βλέμμα μπροστά στους άλλους. Το υλικό είναι πνευματικό. Όταν τα βιβλία γίνονται DVD, κάποια παιδιά θα τα στερηθούν, γιατί δεν έχουν όλα laptop να φέρουν στο σχολείο.

Πρέπει να αρχίσει αυτός ο δύσκολος σεπτέμβρης. Ακούω στη βουλή τη συζήτηση για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση και τις δομές ψυχικής υγείας που κλείνουν. Ακούγεται σα σκύλευση στα σώματα των άλλων, που δε θα στερηθούν απλά τα περισσότερα, θα γίνουν κάτι άλλο, με τρόπο ακόμα πιο κρίσιμο, ακόμα πιο επείγοντα, ακόμα πιο οριακό από τον τρόπο που νιώθουν να χάνουν την ταυτότητά τους οι δημόσιοι υπάλληλοι. Αυτό είναι το θέμα έτσι κι αλλιώς. Δε διαβάζαμε στα σώματα των άλλων, των ξένων, των αλλόκοτων και παράξενων τα σημάδια του κοινωνικού συμβολαίου. Ήταν εκεί και είναι ακόμα και αυτό το Σεπτέμβρη: στις ομοφοβικές επιθέσεις στο γκάζι και αλλού, στις ρατσιστικές επιθέσεις στον Άγιο Παντελεήμονα, στον Ασπρόπυργο, στο Ρέντη και αλλού, στις αντισημιτικές επιθέσεις που μπορούν και υπερασπίζονται το δίκιο τους στις αίθουσες των δικαστηρίων. Στις ίδιες διαδικασίες βίαιης πειθάρχησης και κανονικοποίησης υποκείμεθα όλοι και όλες, ανεξάρτητα από την πολιτική θέση που παίρναμε. Παρόλο που το να είσαι σε ευνοϊκή κοινωνική θέση είναι το αποτέλεσμα μια τυχαίας συγκυρίας που μπορεί να τη χάσεις ανά πάσα στιγμή. Γι’ αυτό μη βαυκαλίζεσαι πάνω στα προνόμια.

Αν αξίζει να προκύψει κάτι από την ήττα, εκεί που νόμιζες ότι ήσουν εξασφαλισμένη, ότι έχεις ακίνητα και αυτοκίνητα, παιδιά που σπουδάζουν και σου μοιάζουν, που θα μεγαλώσουν κανονικά και θα παντρευτούνε κανονικά, και τώρα ανατρέπονται όλα και όλοι νιώθουν άγχος και ανασφάλεια, αν αξίζει για κάτι η εθνική τους ήττα είναι γιατί μόνο από την απώλεια μαθαίνεις να γίνεσαι άνθρωπος, μόνο απ’ την ήττα μαθαίνεις να μπαίνεις με σάρκα και οστά στη θέση αυτού που υποφέρει, όχι για να πεις ένα μαλακισμένο ‘έχουν όλοι προβλήματα’, αλλά για να μη βρεθείς ούτε στα λόγια στη θέση του θύτη, για να μη ζηλέψεις τη θεση των θυμάτων που τους αξίζει να είναι στο επίκεντρο. Τόσα χρόνια, η μάνα κουράγιο, η ελλαδίτσα η ψωροκώσταινα, γινόταν αυτό που έγινε πατώντας επί πτωμάτων. Απέστρεφε το βλέμμα από τα πιο στιγματισμένα σώματα, τα σώματα που δεν μπορούσε να μην κοιτάξει. Βλέμμα από σάρκα (που σημαδεύεται) και οστά (που τσακίζουν). 

Έξοδος από ένα καλοκαίρι

Το τραύμα είναι αυτό που δεν μπορείς να αντέξεις. Είναι η εισβολή μιας ενέργειας αφόρητης για τον ψυχισμό.

Το τραύμα είναι πέρα από το λόγο. Είναι αυτό που συμβαίνει όταν ο εαυτός σου δεν είναι παρών. Γιατί δεν αντέχει να είναι εκεί που είσαι. Δεν είναι απουσία. Δεν είπες: θα φύγω να μην το βλέπω, να μην το ξέρω για να μην το ζήσω.

Είναι μια ζώνη αδιακρισίας μεταξύ παρουσίας και απουσίας. Είναι μία άβυσσος.

‘Εκ των υστέρων’ επανέρχεσαι σε αυτήν τη σκοτεινή πνευματική περιοχή. Και πρέπει να βρεις ψυχικά και πνευματικά αποθέματα για να την επεξεργαστείς και να φέρεις σε μια ισορροπία αυτό που ήσουν με αυτό που έγινες. Το χάσμα αυτό αφήνει πάντα μια οδυνηρή ανάμνηση στη ψυχή, στο νου και το σώμα. Μια σκιά στη δράση σου,  που υπενθυμίζει τα όριά σου. Είναι, όμως, και ένα πλεόνασμα υποκειμενικότητας στη διάθεση της ανθρώπινης δυνατότητας, να κάνει την επιβίωση ξανά ζωή.

Να μάθεις να χάνεις σημαίνει να μαθαίνεις να ζεις. Να εκτιμάς αυτά που έχεις. Γιατί η ζωή είναι ο χρόνος που απομένει.

Η ευτυχία είναι απόφαση συνειδητή και θα είναι η εκδίκησή μας.

Take pride in your fears

Και ήρθε η στιγμή να μοιραστείς. Η αυτονομία και η περιπλάνηση δε σου ήταν ποτέ αρκετή για να γεμίζει η ζωή με νόημα. Κι ας ήξερες ότι θα φτιάξεις ιστορίες. Γιατί χωρίς αυτές, τα κενά απ’ τις δύσκολες ώρες δε γεμίζουν. Να κάνεις την εμπειρία βίωμα και το βίωμα αφήγηση. Που είναι ένα άνοιγμα στον άλλο και στον εαυτό σου που γίνεται άλλος κάθε φορά που γράφεις και δεν ξέρεις πώς θα τον αφήσεις στην τελευταία σου λέξη. Ήρθε η στιγμή να συναντήσεις παλιές και καινούριες αγαπημένες φίλες.  Σε παλιές και αγαπημένες πόλεις. Να διαχειριστείς την εγγύτητα και την μνήμη. Που έχουν κάτι η μία από την άλλη. Όπως και οι φίλες έχουν κάτι από τις πόλεις που κατοικούν κι ας τις βασανίζουν και τις δυο χίλιες αμφιβολίες για την παραμονή τους σε αυτές. Και ήρθαν οι φόβοι. Γιατί το παρελθόν δεν ξεχνιέται ποτέ. Μόνο συσσωρεύονται οι επενδύσεις του εαυτού σου και εμπλουτίζουν ακόμα πιο εκρηκτικά το παρόν. Με φόβο για την απώλεια μια που δε θα σαι ποτέ ξανά ανέμελη κι ας ξεμυαλίζεσαι στις άγριες μητροπόλεις του Βορρά. Να στέκεσαι δίπλα στις αγαπημένες φίλες που σε γεμίζουν με τις δικές τους αφηγήσεις, με τις δικές τους αναμνήσεις που έχουν κάτι από σένα, που αφήνουν ίχνη σε σένα και τα κομμάτια σας να μπαίνουν από τη μία στην άλλη και άλλα κομμάτια σας να δοκιμάζουν την ετερότητα. Το βερολίνο σου είναι πέρα από την εικόνα. Να επιστρέφεις σε όλες τις στιγμές που έχεις δοκιμάσει τη μυθική και μυθοποιημένη πόλη, μικρή που ήρθες μόνη σου να συναντήσεις τη θεία που η μαμά δε συμπαθούσε και έφτασες εδώ μικρό παιδί να διαχειριστείς όσα δεν ήξερες ακόμα ότι θα πονούν πολύ, όλο και πιο πολύ όσο θα μεγαλώνεις, σ’ ένα παλιό σπίτι στο Kreuzberg που δεν ήξερες ακόμα την ιστορία του και τι σημασία είχε αφού σου έλειπε η μαμά κι όταν θα ξαναπήγαινες να επαναλάβεις τις διαδρομές από τα Φτερά του έρωτα γιατί η μετεφηβεία περνούσε μέσα από τις ταινίες που νόμιζες ότι είχαν τόση σημασία, που νόμιζες γιατί φοβόσουν τους ανθρώπους για να είσαι ειλικρινής χρόνια τώρα μετά από την αλήθεια που πονάει όταν την ακούς να σφυρίζει μέσα από το κενό που κρύβεις μες στο στήθος σου και αντέγραφες την αναπαράσταση σα να ήταν η πραγματικότητα και πέρναγες την Unter den linden και τους αγγέλους της σ’ ένα ταξίδι πριν το χωρισμό, από κείνους τους μικρούς και ανώδυνους νεανικούς χωρισμούς που σου έμαθαν μετά τι σημαίνει η απώλεια που δεν είναι να την αψηφάς και κάθε φορά να επιλέγεις τι έχεις να αφήσεις πίσω, τι έχεις να πάρεις μαζί στις αποσκευές σου όταν φεύγεις, χρόνια ξανά μετά να αποχωρίζεσαι την αγαπημένη φίλη που εγκατέλειπε την κοινή σας πόλη και όσα ζήσατε μαζί, αλλά να κατανοείς τους ανθρώπους όταν φεύγουν, καμιά φορά δεν έχουν επιλογή, δε θα ήταν καλά αν παραμέναν εκεί που είσαι κι εσύ, θα έμενε βαθιά μες στην καρδιά σου η φίλη που τη συνάντησες ξανά χρόνια μετά και ήταν όλα όπως παλιά γιατί πώς να αλλάξουν, η ζωή είναι μία και συνεχής και όσοι αγάπησες θα γίνονται άγιοι να σε προσέχουν, να έχουν τα μάτια τους στραμμένα πάνω σου, που διασχίζατε τα σύνορα με ένα παλιό αμάξι, κοιμόσασταν μέσα στη θλίψη που το είχατε φορτώσει για τον αποχωρισμό και δεν το είπατε ποτέ η μία στην άλλη, πως σήμαινε τόσα πολλά που φύγατε μαζί για αυτό που θα σας χώριζε, σ’ ένα σπίτι στο Kreuzberg ξανά, που τώρα σου μάθαινε όσα είχαν συμβεί παλιά σε αυτή την πόλη, όσα είχαν ρημάξει τώρα πια. Το Βερολίνο είναι η πόλη του πένθους. Έχουν συμβεί όλα, έχουν τελειώσει όλα. Στις καταλήψεις με φεμινίστριες να βρίζουνε το πανκ και το πρώτο κουίαρ πάρτυ της ζωής σου and we were at the stupid kopi? Να ακούς το διχασμό που τότε δεν ήξερες ότι έπρεπε να επιλέξεις φεμινισμό ή αναρχία, αλλά σου έδειξε η ζωή μετά τα σχήματα που είναι πιο ισχυρά καμιά φορά από όσα θα ήθελες να ζήσεις, να είναι αδιαίρετα τα κομμάτια σου, χρόνια μετά ξανά στο βερολίνο να πενθήσεις έναν άλλο χωρισμό, να ακροβατείς στο όριο με την παλιά σου συγκάτοικο πριν να υπάρξει καινούρια, την παλιά σου συγκάτοικο που την αγάπησες πολύ, που σου έμαθε ότι το σπίτι είναι θησαυρός που δεν τον βρίσκεις κάθε μέρα και αποφασίσατε να διασχίσετε την ευρώπη, πάτρα, βενετία, βιέννη, βερολίνο, αμβούργο, στοκχόλμη, όσλο, τα τρένα να περνάνε τα σύνορα στην ψυχή και στο χάρτη, το σπίτι να χωρίζεται στα δύο και η ζωή να είναι στο δρόμο, απρόβλεπτη και σταθερή μαζί. Σε μια κατάληψη ξανά στο Kreuzberg και οι διαδρομές να χαράζονται από τη μια μέρα στην άλλη. Το Βερολίνο είναι η πόλη του πένθους. Και τώρα θα κατέβεις στην Oranienstrasse σα να ήσουν εκεί από πάντα, θα ξαναζωντανέψουν όλες οι φαντασιώσεις για την αυθεντικότητα του πανκ που ξέρεις ότι θα μείνουν εκεί στα ξένα να ψηλαφείς το φαίνεσθαι του διαφορετικού που σε βασάνιζε επίσης από πάντα, θα περπατάς στο Mitte να δεις φωτογραφίες μιας ζωής τραβηγμένες με μια πολαρόιντ, στιγμές μιας πόλης και μιας καθημερινότητας τόσο πεζής που να μπορεί να υψωθεί στην τέχνη που εξαντλείται γρήγορα κι αυτή, να ξαναβρείς τις μουσικές, τη noise, τη hardcore, την tekno, το post punk που σε χτυπούν από χίλιες μεριές που λέει και η ποιήτρια, Mitte, Neukoln, Friedriechstein, ήχοι διαστραμμένοι να σ’ ακολουθούν με τη βροχή που καίει τα σωθικά σου κι η τελευταία  βραδιά σ’ ένα κουίαρ πάρτυ, που είναι πολύ πολύ δικό σου τώρα πια, κορίτσια να αγκαλιάζουν κορίτσια, αγόρια που φιλάνε αγόρια και χορεύουν σαν κορίτσια, εδώ είναι το σπίτι σου, να αμφισβητείς την άρρωστη πλευρά σου που γέμισε με νταρκίλες και η αγαπημένη φίλη να μοιράζεται την αλήθεια που κρύβεται πίσω από την σκοτεινιά, ποτά, ζαλάδα, σκοτοδίνη και πρέπει να φύγεις και ξερνάς στην Kottbuser Tor, και οι φίλες να γελούν γιατί είναι σα να ξερνάς στην ομόνοια, γέλια, μαχαίρια, σκοτάδια, συντρίμμια, φτερά.

Το Βερολίνο είναι η πόλη του πένθους.

Κι η αγαπημένη φίλη, η φίλη από παλιά, η φίλη από πάντα, όπως είναι όλες οι φίλες, να σου μιλάει για τη μέρα της σε μια εξοχή του βερολίνου, σ’ ένα σπίτι με ένα φίλο και τα δύο παιδιά του. Και να νοσταλγείτε την οικογένεια που δεν είχατε ποτέ, και την ασφάλεια που πάντα την αποζητείτε γιατί δεν την είχατε όταν έπρεπε, μα ποτέ δεν είναι αργά για να αποκτήσουμε ευτυχισμένα παιδικά χρόνια, και πώς θα γίνει αυτό; να καλύπτουμε τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας, εμείς πηγαίνουμε μια ζωή ενάντια σε αυτές, να κάνουμε αυτό που μας κάνει καλό, να αγαπάμε εκεί που μας αγαπούν κι ας μην αγαπούμε μόνο αυτούς που μας αγαπούν. Και να μιλάτε για τα παιδιά που θέλετε να κάνετε, για τα παιδιά που δε θέλετε να κάνετε, για τα παιδιά που δε θα κάνετε ποτέ.

–Ναι, αλλά εγώ θέλω να τα σπάω πότε πότε σε queer πάρτυ και να ξερνάω στην Kottbuser Tor.

 – Ναι, κι εγώ.

Και γελάτε.. γιατί αγωνιάτε από παλιά αν αυτά τα κομμάτια σας θα μπορέσουν να βρουν έναν χώρο μέσα σας, χωρίς να ενοχοποιεί το ένα το άλλο.

Γυρίζοντας όμως, να ξέρεις, ότι το ταξίδι ήταν ωραίο γιατί το σπίτι σου σε περίμενε. Κάτι από το σπίτι σου. Κι ας έχεις χάσει τα πάντα. Ό, τι αγάπησες πιο πολύ. Γιατί ο σκύλος σου έμεινε να κοιτάζει τη χαραμάδα της πόρτας την πρώτη μέρα της απουσίας σου. Γιατί θα έβλεπες την πρώτη μέρα της επιστροφής την καλύτερή σου φίλη να λέτε και πάλι τα ίδια και τα ίδια. Κι ας μελαγχολείς λίγο που όλα φαίνεται να παραμένουν ίδια, παρόλο που είχες ξεμυαλιστεί και νόμιζες ότι θα έχεις γίνει άλλος άνθρωπος στην επιστροφή σου. Πιο φαντεζί, πιο εντυπωσιακός, πιο ενδιαφέρον άνθρωπος. Με τις εμπειρίες και τις γαμάτες μουσικές, με τις φαντασιώσεις για το πανκ και το άντεργκράουντ που κορέννυνται μόλις πατάς το πόδι σου στην αθήνα.

Τώρα κλείσου για λίγο και πάλι και μη μιλάς πολύ. Γιατί χωρίς κάτι να παραμένει το ίδιο, τα πράγματα δεν αλλάζουν καλά. Γιατί το χάος σημαίνει ότι όλα παραμένουν ίδια. Και νόμιζες ότι έχασες την εσωτερικότητά σου. Και πράγματι την έχασες. Ανόητη, πολύ ανόητη. Μα, δεν πειράζει. Το παιδί μέσα σου να το φροντίζεις πάντα. Είπε η ενήλικας με την κατανόηση που πρέπει να μάθει να δείχνει στα παιδιά. Μέσα και έξω από την ίδια. Μέσα και έξω από τους άλλους.

Το Βερολίνο είναι η πόλη του πένθους. Μα κάποια πόλη θα έπρεπε να το στεγάζει κι αυτό. Γιατί η ύπαρξη είναι απώλεια. Γιατί η ζωή μας ρήμαξε τα χέρια.

Damaged, but not broken                          

Δυο βδομάδες στις αγαπημένες σου πόλεις. Μητροπόλεις γεμάτες βία και τρυφερότητα. Να είσαι ξένη και ανώνυμη, τουρίστας, όμως, να μη σου κοστίσει ξανά, όσο όλες οι ρωγμές της ζωής σου. Αυτές να φύγουνε, να γιατρευτούν, να βρεις άλλες εμπειρίες, καινούριες σχέσεις, καινούριες φαντασιώσεις κι οι παλιές ας είναι εκεί, σα φαντάσματα, να μην ξεκουνάνε, δεν πειράζει, μόνο να μη σε ταράζουν, ας κάτσουν απέναντι να σε κοιτάνε ήρεμα, όπως οι φωνές στο παραλήρημα του Τζον Νας σε μια αμερικανιά, το ‘Ένας υπέροχος άνθρωπος’. Να κάθονται, ήσυχα, στο απέναντι πεζοδρόμιο κι εσύ να περπατάς στους δρόμους του Λονδίνου, στο Benthal Green, στο Soho και την China Town, να μεθάς στην Brick Lane με κοκτέιλς και μπύρες πολλές ήδη από την παμπ στο London Fields, να καταλήγεις σε ένα κλαμπ που σου υποσχέθηκαν τέκνο, αλλά η τέκνο αυτή είναι ανυπόφορη, κομμέρσιαλ, σκέτη καγκουριά που σε χαλάει, μαζι με τις μπύρες, να ρουφάς όλο τον πόνο και την εκτόνωση, να κάνεις δυο ώρες για την επιστροφή σε μια αδιευκρίνιστη τοποθεσία στο δυτικό Λονδίνο, που χάνατε τα διώροφα λεωφορεία και χάνεις τον έλεγχο, αλλά είναι, από πριν, ένα σημείο της διαδρομής που επέλεξες, να χάνεις τον έλεγχο, αλλά έχει ένα φεγγάρι τρέλα και φωτογραφίζεις 200 άτομα στη στάση κάτω απ’ το φως του που αμυδρά το συλλαμβάνεις, και την άλλη μέρα να τρέχεις στην τέιτ, για να πας και μια φορά στη ζωή σου κι ας έχεις χανγκ όβερ κι ας προτιμάς να μεθάς στους δρόμους του Λονδίνου. Να περπατάς, να περπατάς, ένα πρωινό στο Notting Hill, με γλύκα και τρυφερότητα κινηματογραφική, να περπατάς, να περπατάς, Camden Town, κι εδώ μόλις βρέθηκε η Amy Winehouse νεκρή, αλλά εσύ δεν ξέρεις γιατί να λυπηθείς, όχι δεν είσαι λυπημένη για τους ήρωες, προσπαθείς να μη λυπάσαι για τους δικούς σου ήρωες, να προσπαθήσεις να μην έχεις ήρωες, αλλιώς θα τους καταστρέψεις κι αυτούς μαζί με το ναρκισσισμό σου, τα είδωλα είναι για να πέφτουν, γι’ αυτό τα φτιάχνουμε, για να ζούμε μετά με τους μύθους τους, λυπάσαι όμως έτσι κι αλλιώς που θα έρθει ο θάνατος, τόσος κόσμος σε αυτήν την πόλη, και εσύ είχες αγαπήσει την αγγλική λογοτεχνία και το αγγλικό σινεμά και την αγγλική μουσική και οι γεμάτοι δρόμοι να σου θυμίζουν στίχους του T.S. Eliot I had not thought death had undone so many, να μη λυγίσεις, δεν έχεις χρόνο, οδεύεις προς το θάνατο όπως όλοι, όπως κι αυτοί που σε πληγώσανε, να λυπάσαι, να μη λυγίζεις, δρόμοι πλημμυρισμένοι να ξεχνούν το θάνατο, we are all always steadily heading towards death, το λεγε εκείνη η τύπισσα στην τέιτ, με τις ιστορίες των ζωντανών νεκρών στη Βραζιλία, τη Βοσνία, την Ινδία και αλλού, και να είσαι στα ίχνη της αποικιοκρατίας, η επίσκεψη στους ανθρωπολόγους του LSE, που επιμένουν σε αυτή την πόλη σε αυτή τη χώρα, να φτιάχνουν κοσμολογίες για τους άλλους, τους εξωτικούς και τις θρησκείες τους, να επιστρέφεις στο Bethnal Green, να συνομιλείς με φίλους διαδικτυακά και να νιώθεις απλά καλά που είναι ακόμα εκεί κι ας τους ξεχνάς για λίγο, κι ας σε ξεχνούν κι αυτοί. Να περπατάς από κει στο Hackney, σ’ ένα σπίτι βικτωριανό να σε μαγεύει, σα να σου μιλάει η Virginia Woolf, φαντασμένο, η ψυχή σου είναι γεμάτη ανθρώπους που δε γνώρισες ποτέ, ο φίλος να σου μιλάει για το contact dance κι εσύ να του λες ότι τ αγγίγματα σε φοβίζουν, τόσος φόβος μέσα σ’ ένα σώμα, το σώμα σου είναι φτιαγμένο από φόβο, η κουλτούρα σου είναι μια κουλτούρα του φόβου και η τέκνο σε σώζει με τις μηχανικές της κινήσεις, το βιομηχανικό της ήχο, τον περιχαρακωμένο χώρο, κλέβεις κάτι από τον τρόπο της αρρενωπότητας, τον έλεγχο, τον ατομικισμό της, αλλά είναι καλό που δεν είναι κρυμμένος ο φόβος σου λέει, είναι καλό που το ξέρεις, και για λίγο, στην επιστροφή, μόνη, στο Whitechapel, να αρχίσει μια αγωνία και ξέρεις ότι όταν ο εσωτερικός εχθρός σου επιτίθεται πρέπει να φύγεις να μη σε προλαβαίνει, but you are not gonna crack, no you are never gonna crack, τόση brit pop να σου θυμίζει τον παλιό φίλο που τώρα παλέυει με την αρρώστια, κι εσένα πάντα σου θύμιζε τη νεότητα η μουσική αυτή, τι ειρωνία, τι πικρή ειρωνία, φωτογραφίες από τα γκράφιτυ στην brick lane, beautiful spoilt walls, από τις αγορές που σε διασχίζουν βουδιστές, ισλαμιστές, ινδουιστές, εβραίοι, χριστιανοί, λευκοί, μαύροι, κινέζοι, ινδοί, μπαγκλαντεζιανοί, πακιστανοί, οι μεικτοί πληθυσμοί να σου δίνουν ανάσα, να παίρνεις ανάσες, βαθιές ανάσες, το λονδίνο που όλοι περνούν, παίρνουν ό, τι θέλουν από αυτό και το αφήνουν, το λονδίνο του πένθους, το λονδίνο που είναι γκρι σαν τη θεσσαλονίκη σου, γι’ αυτό σου αρέσει το λονδίνο, ρημάδι ασυνείδητο, σε κρατά παγιδευμένη στα δίχτυα του, beautiful working class girl σ’ ένα καφέ στο Kingslad Road με μια υπέροχη βαριά, κιτς, μπαρόκ διακόσμηση, τόσο loud σαν το χαρακτήρα της και τη δέσμευσή της στη στιγμή που δε φοβάται να λέει ‘για πάντα’. 

Να περπατάς, να περπατάς..

Θυμάσαι, εκείνη την ταινία, Wit, η φιλολογία, ο καρκίνος, η ποίηση του John Donne Θάνατε, θα πεθάνεις.

Όχι με θαυμαστικό, άσε τους εντυπωσιασμούς. Ένα κόμμα να χωρίζει το θάνατο από ό, τι τον νικά. Χαμήλωσε τους τόνους. Λίγο ακόμα και θα το ’χανες. Είναι λεπτό το όριο που κάνει την ηδονή οδύνη. Να το βρεις το όριο, να έχεις επίγνωση. Για το καλό το δικό σου, για το καλό των δικών σου.

but you are not gonna crack, no you are never gonna crack..

Οι δύσκολες ώρες

Η ζωή είναι σαν το μύθο του Σίσυφου, λέει ο Καμύ. Είμαστε καταδικασμένες να κουβαλάμε αυτά τα δυσβάστακτα βάρη. Στο ενδιάμεσο όμως κάθε διαδρομής, από τον ένα βράχο στον άλλο, υπάρχει ένα περιθώριο ελευθερίας. Λίγη ανακούφιση. Λίγη ελαφρότητα. Στη ζωή συμβαίνουν πράγματα και μετά έχει λευκές σελίδες, έγραφε η Άλι Σμιθ στο Hotel Cosmos. Αυτό είναι το μήνυμα του μεταμοντερνισμού. Στην ταινία Οι ώρες, ο άρρωστος και καταθλιπτικός πετυχημένος συγγραφέας αρνείται να πάει στο πάρτυ που διοργανώνεται προς τιμήν του γιατί δε θα αντέξει τις ώρες μετά.

Τι θα γίνει μετά τη χαρά; Ο Μάρκος δε θέλει να βλέπει ανθρώπους γιατί οι άνθρωποι φεύγουν. Από τη ζωή ζει μόνο τη ματαίωση γιατί δεν αντέχει τις ώρες μετά τη χαρά. Και πώς να αντέξεις την απώλεια. Καλύτερα να μην τους είχα γνωρίσει ποτέ; Καλύτερα να μην είχα ζήσει πριν πεθάνω;

Ακόμα κι αν είναι βαριές οι πέτρες, αυτό που χρειάζεται είναι να αντέξεις την εναλλαγή. Γιατί υπάρχουν πάντα διαλείμματα ευτυχίας. Ακόμα κι αν το παιδί σου είναι στο 15% των πιο χαμηλών αυτιστικών που το δυναμικό τους δεν εξελίσσεται σημαντικά. Ακόμα κι αν κάνει κρίσεις, αν δεν ξέρεις αν πονάει και δεν μπορεί να στο πει, αν αγωνιάς για το τι θα γίνει όταν φύγεις εσύ. Η αγάπη δίνει συνοχή στον κατακερματισμό.

Το πιο θεμελιώδες υπαρξιακό ερώτημα που μπορούμε να θέσουμε είναι να ζει κανείς ή να μη ζει. Μετά τη συνειδητοποίηση ότι η ζωή είναι επιλογή, αν συνεχίζεις να επιλέγεις να ζεις, η ευθύνη είναι να είσαι πάντα με τη ζωή, όχι με το φόβο γι’ αυτήν. Ακόμα κι αν χρειάζεται πότε πότε να την εγκαταλείπεις. Να τη βλέπεις να περνάει χωρίς εσένα.

Υπάρχουν μέρες δύσκολες που απλά περιμένεις να περάσουν. Με λίγη  ταπεινοφροσύνη. Ότι η ζωή δεν σου χρωστάει, αν δεν την παλεύεις. Ότι η ζωή δεν σου χρωστάει πιο πολλά από τους άλλους. 

Αυτό που πληρώνεις στο μεταξύ είναι αυτό που δε φοβήθηκες να ζήσεις.  Όταν όμως περάσει, θα καρπωθείς τον ψυχικό πλούτο που δωρίζει η ζωή με τον άλλο.

Στον εσωτερικό μου ρυθμό επανέρχεται συχνά η φωνή της Καραπάνου:

Αφήνομαι στο χρόνο..

Λίγο να έχεις τον έλεγχο, λίγο να αφήνεσαι στο χρόνο.

Είναι η τελευταία σκηνή από τις ώρες. Με τη φωνή της αυτόχειρης Βιρτζίνια Γουλφ:  Να κοιτάς τη ζωή κατά πρόσωπο, να την ξέρεις γι’ αυτό που είναι, να την αγαπάς γι’ αυτό που είναι και πότε πότε να την εγκαταλείπεις.. 

Breaking away from you

Κάθε φορά που είναι να φύγω από την πόλη, τρέμω βαθιά μέσα μου που αφήνω τις δομές και τις ασφάλειές μου. Όλα μου λένε πως κάποιο λάθος κάνω. Μόνο ένα συναίσθημα με σώζει από την παραίτηση: όποτε σηκώνω το σακ βουαγιάζ και φεύγω, νιώθω μια ελαφρότητα σα να ξαναγίνομαι παιδί. Τίποτα, δεν τρέχει τίποτα, όλα καλά θα πάνε.

Φεύγω πάντα με ένα βλέμμα καρφωμένο στην πλάτη μου.

Πριν έρθω στην Αθήνα από την άλλη πόλη, είχα δει ένα όνειρο. Είχα αναλάβει να φροντίζω έναν σκύλο. Αλλά εγώ, χωρίς να είναι στις προθέσεις μου, μεταφέρθηκα στο υπερπέραν και δεν μπορούσα ούτε καν να τον έχω στο πεδίο της αντίληψής μου. Όταν συνειδητοποίησα τι είχε συμβεί άρχισα να τρέχω, να διασχίζω βουνά, ερήμους, δύσβατα δάση. Μόλις έφτασα βρήκα το σκύλο νεκρό και το βλέμμα του αγαπημένου μου στραμμένο πάνω μου απορριπτικά. Στο όνειρο πήδηξα απ’ το μπαλκόνι.

Το ίδιο βλέμμα από τότε στραμμένο πάνω μου.

Με κοιτάζει και μου δίνει νόημα, με κοιτάζει και χάνω το νόημα.

Αυτό δεν είναι αγάπη, είναι αλλοτρίωση, έχω μπερδευτεί.

Πρέπει να αφήσω το βλέμμα του άλλου. Να την πάρω πάνω μου την αποτυχία.

Αυτή είναι η λάθος αγάπη.

(Γερμανικός ρομαντισμός, ισπανική υποχώρηση).

Μια φορά να πέσω και κάηκα.

Να μην κοιτάξω κάτω, θα πάθω ίλιγγο.

(Υπερβατικός ερωτισμός, εσωτερική ματαίωση).

Να μην κοιτάξω πίσω, θα τυλιχτεί το τραύμα σαν κροταλίας γύρω απ’ τα κόκκαλά μου να τα σπάσει.

Η Αθήνα με σκοτώνει.

(Είναι φράσεις που μας βόλεψαν μες στο φόβο της απόρριψης).

Αλλά εγώ θα μείνω ‘για πάντα’ εδώ. Τώρα που η πόλη έχει γίνει ένας εφιαλτικός λαβύρινθος, οι δρόμοι με περιμένουν. Χωρίς βλέμματα στην πλάτη μου. 
Ελευθερία.. 

Και πάλι και πάλι.
Η λάθος αγάπη..